Kolven

Tegenwoordig lijkt het erop, dat kolven bij borstvoeding hoort. Toch is het in de meeste werelddelen (Zuid Amerika, Azie, Afrika) een tamelijk onbekend verschijnsel. Er zijn een aantal redenen om te kolven:

• Als moeder en kind gescheiden zijn (als de moeder gaat werken of een van beiden verblijft in het ziekenhuis),
• om de melkproduktie op gang te brengen (bij babies die zelf onvoldoende kunnen zuigen, bijvoorbeeld prematuren),
• om bepaalde klachten bij de moeder te verlichten.

Daarnaast heeft kolven een aantal voordelen:

• Je ziet wat je doet: hoe snel de melk stroomt, hoe veel melk je per voeding en per dag produceert, hoe lang het duurt voor de borst leeggekolfd is, hoe veel de baby drinkt, je ziet het verschil tussen voor- en achtermelk, de toeschietreflex etc. Nu is kolven een andere techniek dan het drinken van de baby aan de borst, de resultaten kunnen anders zijn: een slechte kolfopbrengst hoeft niet altijd te betekenen dat de baby niets krijgt.
• Je kunt vraag en aanbod "loskoppelen": kolven is minder aan tijd gebonden dan voeden op vraag en je kunt grotere hoeveelheden kolven dan de baby op dat moment nodig heeft. In de meeste gevallen zul je zo veel mogelijk het vraag-aanbod evenwicht in stand houden door op de gebruikelijke voedingstijden te kolven.

Verder is kolven vooral een funktionele aktiviteit, heel anders dan een baby aan de borst. Bij sommige vrouwen lukt kolven dan ook niet. Dat zit letterlijk "tussen de oren": het is vooral de hypofyse die geen oxitocine (voor de toeschietreflex) en prolactine (voor de melkproduktie) afscheidt als reactie op het zuigen van de baby.

Een kolf kiezen

Welke kolf je kiest, hangt af van de toepassing. Als je alle voedingen kolft, om de melkproduktie op gang te brengen, kun je het beste een dubbelzijdige elektrische kolf huren. De meeste ziekenhuizen hebben hier een regeling voor. Deze kolven hebben een natuurlijk zuigritme en de juiste zuigkracht (ongeveer 250 mm. Hg of   mP). Als je regelmatig kolft, bijvoorbeeld in verband met (part-time) werk, kun je kiezen voor een electrische kolf of een handkolf. 

Electrische kolven zijn er van Medela (de mini electric, 79 euro, of de traveller, 295 euro) en van Ameda. Het nadeel van electrische kolven is dat ze meer of minder geluid maken, het voordeel is "iedereen" er zonder moeite mee kan kolven.

Handkolven zijn er van Avent (Isis, 53 euro), Medela (Harmony, 55 euro), diverse cylinderkolven (ca. 20 euro). Deze kolven maken geen geluid, de Avent en de Medela hebben een begrensde zuigkracht. Bij Avent regel je zelf het zuigritme. De Avent heeft het nadeel dat hij uit zeer veel onderdelen bestaat, die bij intensief gebruik meerdere keren per dag schoongemaakt moeten worden.  Cylinderkolven worden soms als "uit de tijd" afgeschilderd, maar voor wie er mee om weet te gaan zijn ze goedkoop, geruisloos, makkelijk schoon te houden en kolven ze net zo snel als (veel) duurdere exemplaren. De zuigkracht en het zuigritme bepaalt de moeder met handkracht.

De moeder die incidenteel kolft zal wellicht de voorkeur hebben voor een handkolf of kolven met de hand.

kolven met de hand

Het kolven met de hand is een eenvoudige techniek, kost geen geld, nauwelijks extra tijd en weinig onderhoud. Voordat je begint eerst de handen wassen en een schoon bakje of flesje klaar zetten. Het kan zinvol zijn de borsten voor te bereiden door eerst zacht te masseren door met de vingers rondjes te draaien langs de omtrek van de borst. Daarna met de vlakke hand van de borstkas naar de tepel strijken en tenslotte even vooroverbuigen en de borsten schudden. Dan het kolven zelf: leg 4 vingers onder de borst en de duim erboven, op de grens van de tepelhof. Druk de borst iets in (naar de borstkas) en druk de melk vervolgens in de richting van de tepel. Probeer zo min mogelijk de vingers over de borst te laten glijden. De melk in het bakje of flesje opvangen.

De toeschietreflex kan opgewekt worden door de borsten te warmen, aan de baby te denken, evt. met behulp van een foto of een kledingstuk, en met de vlakke palm van de hand rondjes te draaien over de tepel.

Hygiene

Iedere kolf voor gebruik eerst uitkoken (evt. motortjes uitgezonderd). De kolf zelf en alle andere toebehoren na ieder gebruik schoonspoelen met warm water en 1 x per dag afwassen, in de afwasmachine of een schoon sopje, daarna spoelen met schoon warm water en aan de lucht laten drogen.

De melk in een schoon flesje opvangen en zo snel mogelijk koelen. Invriezen binnen 24 uur. Achterin de koelkast is moedermelk 5 dagen te bewaren, in de diepvries (3 sterren) 3 maanden, in een vrieskist (4 sterren) 6 maanden. Bij kamertemperatuur is moedermelk 8 uur houdbaar. Ontdooide melk gekoeld bewaren en binnen 24 uur gebruiken. Deze tijden gelden voor huishoudelijke omstandigheden, in ziekenhuizen worden andere tijden gehanteerd.

Kolffabrikanten, lactatiekundigen en vrijwilligersorganisaties raden af kolven te lenen, over te nemen of te huren, in verband met besmettingsgevaar via de motortjes, die niet uitgekookt kunnen worden. Het gaat hierbij vooral om spruw en eventuele bacteriele infecties. Commerciele belangen en angst voor  aansprakelijkheid spelen een rol in dit standpunt.